که رگێ هێڵه تڵه ینه

رێڤ جه رڤا، ژه ن و شوو بێنێ که یڵێ وه نه ژیوێنێ ئاذێ ژیوه یوی وه ش شا بێ و به

فه رێحه روژگاری ویرنێ نێ ، چوون که رگێ وه شا بێ هێڵێ تڵه ینێ که رێ .

که رگێ هێڵه تڵه ینه،چن روێ جارێو هێڵو که رێ و پیاکه به فه رێحه وه هێڵه که ی به رێ په ی بازاریو وره شش ، شۆ نیشه ره به پووڵه که یش هه ر چێو شا گه ره ک بیا یا         ئه سانێ و ئارێوه په ی7 یانه ی.

وه ئه پیسه ، رۆژگاروو ئاذیشا به وه شی ویریێ

نه خه م و نانێ شا بی نه خه م و ئاوێ!

رێڤ شا پیا که ته ما عه ش که رذه ، فکریانه چی ماتڵێ با ئی که رگێ هێڵێ که رۆ . یه ک جار بلا شۆنۆ گرذوو هێڵا له مۆ که رگه کێ و یه ک جار به ر شا بارا و به رۆ شا بازار و وره شۆشا و به پووڵه که شا دوله من بۆ . پیاکه چرا وه ژه نه کێش و واتش:«فکرێو دانش سه ره مه نه ،چێوڤ هه ن  کێ ئه گه ر وه ش بۆ دۆ ڵه مه نێ بیمێ .ئا وه وخته متاومێ خاوس ته رین یانو دنیای وه ش که رمێ، خاس ته رین لیباسێ که رمێ نه و له زه تی ته رین چاشتێ بورمێ.»

ژه نیه کێ واتش :«چه نی؟ ئینه کێ فره وه شا!» پیا که نه ق شه که ش واتش په ی ژه نه کێش . ئاذێ چه قه بوو ڵش که رد .

پیا که پیا که که ر گه گیش گێر ته و واتش:«من تڵاو دلێ له موو ئی که رگێ به رما روو . چی ئێمه مشۆ ماتڵێ بیمێ کۆچه کۆچه ی تڵا ما دۆ ئیمه گڕذ ی پێوه ره به رما رمێ  و به پووڵه که یش گڕوو ئا چێوا مسانمێ .»

ژه نه کێ واتش :«فکریوی وه شا ! وه ش که ره گۆرج به.»

پیا که به کارده تێژه کێش له م و که رگه بێ ده سه ڵاته کێش هۆر دڕته تا تڵاو دله کێش به ر باروو به ڵامتڵه یو نه بێ دلێ له مۆ که ر گه کێ نه . شۆنۆ ئا نه یه ره ، ئاذێ هێڵه تڵه ینه که یچشا  جنه بی و تا ئاخروو ژیواییشا خه فت شا وارذ په یش!!!

• نتیجه گیری :

طمعکاری انسان را به ورطه نابودی می کشاند . گاهی خداوند روزی انسان را زیاد می کند اما حرص و طمع انسان این وسعت روزی را از او باز می ستاند .

چنین افرادی وضع بد پیشین خود را فراموش می کنند وبجای قناعت طمع ورزی می کنند که این باعث میشود هرآنچه دارند نیزنابود شود.

پس باید از دو خصلت ناپسند که دنیا وآخرت انسان را از بین میبرد دوری جست یکی طمع وآن دیگری ناشکیبایی

1ئاڤۆ ئاڤ وازی ، پێسه‌نه‌ گۆشتوو به‌رازی

2ئه‌ڎا وینه‌ کناچێ بوازه‌

3ئاڤۆ رۆخانه‌ی مدرۆ تۆ نه‌مدری

4ئینه‌ گرڎ زه‌نگۆڵ زلێنێ من بلوو په‌ی یانه‌و وه‌یوێ

5برا وه‌ش بۆ په‌ی براژه‌نێ ، واڵێ بنیشۆ سه‌ی ته‌وه‌نی

6با هه‌ر تووته‌ گه‌فۆ مانگه‌شه‌وێ

7ئاساو به‌دڵوو وێش هاڕۆ چه‌قچه‌قه‌ سه‌ره‌و وێش ماڕۆ

8به‌ ئاڤۆ زه‌مزه‌می پشۆره‌ش پاکیش نمه‌ی

9براییما بره‌ی ، کیسه‌ما جیه‌ی

10به‌رماڵش سه‌روو ئاوێنه‌ گێڵۆ

1-ئه‌جۆ مڵه‌و دلێ چڵکاوێن

2-ئه‌ڎا وه‌شه‌نه‌ ئه‌گه‌ر هه‌شه‌نه‌

3-ئاخروو گاوێ ، دۆڵه‌نه‌

4-به‌ ده‌م پڵاو کریۆ

5-ئننه‌ لوه‌ باوا گڵێمه‌ چێرت بیاوا

6-ئاغه‌ رۆ ، خوا شۆکر

7-باز بازگانه‌ گیریۆ

8-ئی لاو و لێڵی ، مه‌با ئاڤۆ ده‌موو بێڵێ

9-بازرگان ئانه‌یه‌ وڕاوۆ ئینا بارشه‌نه‌

10-بازنی ئاڵتوون ئینا ده‌سشه‌نه‌

1به‌ تاوه‌ وارانێ تره‌کێ بانا کۆرێ مه‌باوه‌

2ئیشاره‌ به‌ عه‌قڵ وه‌شا

3با گۆڵێ به‌یوه‌

4ئانه‌ هۆر گنۆ په‌ی گوو که‌ری هۆر مه‌گنۆ په‌ی راو که‌ری

5ئه‌جۆ گاوه‌نه‌ مه‌شه‌ش که‌ردن

6بانێڤ و دوێ هه‌وه‌ی

7ئینه‌ گۆرز و ئینه‌ مه‌یدان

8ئه‌جۆ نه‌قشا ئه‌و که‌مه‌ریت مته‌ن

9بدیه‌ بزێنه‌ و دۆش بوازه‌

10ئانه‌ وته‌ن هه‌ی کریۆوه‌ ئانه‌ وێش وسته‌نش وه‌رمه‌ره‌ نا

قسێ که رده ی                     

برای مذکر

 -Aسڵام و عه له یک

-Bعه له یک کمه سه لام

A- وه شه نی؟

 -Bوه شبی یا خوا سڵامه ت بی

 -Aچێش که ری؟

B- سڵامه تیت ، شۆکروو خوای

A- کاروت نیا

B- نا والله

A- خوا حافز

B- خوات چنی بۆ

برای مؤنث

 -Cسڵام و عه له یک

-Dعه له یک کمه سه لام

C- وه شه نی؟

 -Dوه شه بی یا خوا روت چه رمێ

 -Cچێش که ری؟

D- سڵامه تیت ، شۆکروو خوای

C- کاروت نیا

D - نا والله

C- خوا حافز

D - خوات چنی بۆ

ترجمه به فارسی

سلام

علیکمٌ السلام

خوبی؟

سلامت باشی، انشاء الله شما خوب باشید

چه کار می کنی؟

سلامتی شما، شکر خدا

کاری نداری

نه به خدا

خدا حافظ

خدا به همراهت

تعدادی از اجزای طبیعت

گل:ڤلی(گۆڕاڵێ)  ___ سنگ: ته وه نی ___چوب: چۆ ___ درخت: دار

صخره:که مه ر ___ رودخانه : رۆخانه ___ جوب :جۆ(جۆکڵێ)

برف : ڤه رڤه ___ باران: ڤاران ___ تگرگ : ته ڤه رگه ___ شب: شه وه

روز :رۆ ___ خار : دڕه ی ___ خورشید :ڕۆجیار ___ ماه : مانگه

ستاره : هه ساره ___ ابر : هور ___ گیاه : گیواو ___ کوه: که ش

نورخورشید: وه ر

 تعدادی از وسایل خانه که تقریبا" دیگه فارسی جای اونا رو گرفته

 په ڵێ وه جه وه سایل و یانه ی کێ ئیته ر فارسی ماچیا:

1- کبریت:شقارتێ                                 10- بشقاب :ده وری

2- استکان :پیاڵه                                    11- تلفن :ته له فوون

3- زیر استکان :چێر پیاڵه                        12- لامپ :گڵۆپ

4- در:به ره                                         13- قابلمه :قاڤله مه

5- پنجره :دووده ری (ده لاقه)                    14- تابه :تاڤه

6- ضبط صوت:شریته                            15- تشک :دۆشه که

7- بخاری :سوبه                                   16- بالش :سه رێنگا

8- کاسه :له گان                                    17- گهواره :بێشکێ

9- قاشق :چه مچه                                 18- جارو: گزی

گنجشک:مریچڵێ                  سگ: تووته             

پروانه: په پوله                     گربه: کته

هدهد:په پوو سڵێمانه              گرگ:وه رگ

عقاب:داڵ                           خرس:هه شه

کلا‌غ:قاڵاو                          بز کوهی:که ڵ

زنبور عسل:هه نگ              بزغاله: بزڵه

شاهین:واشه                       خرگوش:هه ورێشه

مرغ:که رگه                      موش: مڵه

خروس:که ڵه شیر               سنجاب: سمۆره

کبوتر:کاوه تری                      ماهی:ماساو

کبک:ژه ره ژی                    خرچنگ:قاژنگی

تیهو:سۆسی                       سمندر:روه نیلێ

ملخ: مه له کۆر                  لاکپشت:کیسه ڵی

1 یوۆ 2 دوو ٣ یه رێ 4 چوار ۵په نج 6 شش ٧ حاوت ٨ هه شت 9 نۆه 10ده 11یانزده 12دوانزده 13 سێنزده 14 چوارده 15پانزده 16شانزده  17 حاوده 18 هه ژده 19 نۆزده 20ویس.

فصل های سال به هورامی

بهار: وه هار                          تابستان : هامن

پاییز: په یز(پایز)                    زمستان:زمسان

به شێ له شی:دلێ وه به رۆ له مێ

قسمت های بدن:داخل و بیرون شکم

پوست:پۆس

دنده:په راسوێ

ریه: شۆشی

قلب: دڵ

کلیه: وڵک                                          

معده: ماعێده

جگر: یه هه ر

روده: ڕۆڵه خا

پشت شکم:مازی

شکم:له مه

ناف : نه هه

سیاه :  سیا و                            سبز:سوز 

سفید: چه رمه                          خاکستری:بۆر

آبی:کوڵه                                 بنفش:وه نۆش

قرمز:سور

زرد:زه رد

قهوه ای:قاوه ایی

ئه عزاو یانه ی

پدر:تاته--- مادر: ئه دا--- برادر: برا--- خواهر: واڵێ --- عمو:مامۆ --- دایی :لالۆ

عمه و خاله :مه تیه --- مادر بزرگ: ماما--- پدر بزرگ: بابا --- پسر :کوڕ----

دختر:کناچێ--- زن عمو: مامژه نی--- زن دایی:  لالۆژه نی --- برادرزن:براژه نی

فرزندان عمو:مامۆزا--- فرزندان دایی:لالۆزا--- فرزندان برادر:برازا--- فرزندان

خواهر:واره زا--- فرزندان عمه و خاله:مه تیه زا--- شوهر:شو --- زن:ژه نی ---

داماد:زه ما --- عروس:وه یوه --- مادرزن ومادر شوهر:هه سروه --- پدرزن وپدر شوهر:

هه سوره --- خواهر شوهر:سێتێ --- برادر شوهر: هێوه ر--- برادر زن:ژه ن برا ---

ناخوانده:نا ته نی --- زن بابا : دێدێ --- باجناق: هه م زه ما و ...............

سپا س

اعضای سر::::::::::"""":::::::

ئه عزاو سه ره ێ:::"""":::::::

مو:موُ

سر:سه ره

صورت:روه 

گوش :گوش

چشم:چه م

دهان: ده م

لثه:لێچ

دندان:دذان

زبان:زوان

بینی :لوته

ابرو:برێ

مژه:بژانگێ

پیشانی:ته وێڵه

فک:زنج

گردن:مل

پشت گردن:په شتو ملی

گونه:کێپ

سوراخ بینی:بڕناخ

گلو:گلوه زێ

یو جه دوسا واته بیش فونت بنیه ره وێبه که ت فرماڤه براکه م

زوانی هورامی دارو 31 سامتاو 3 مۆسه وێت گولالێ و 3 مۆسه وێت گورێن

سامێته کێ:ء-ب-پ-ت-ج-چ-ح-خ-د-ذ(البته باید سه نقطه داشته باشد برای کلمه هایی مانند ئه ذا(مادر))-ر-ڕ-ز-ژ-ع-غ-ف-ڤ-ق-ک-گ-ل-ڵ-م-ن-(؟)-و-ه-ی

مۆسه وێته گولاله کێ:فارسیشا(َُِ)هورامیشا(ه ێ ۆ)

مۆسه وێته گوره کێ:فارسیشا(ا-و-ی)هورامیشا(ا-وو-ی)

؟: وێچم مه زانوش به خشدێم به گۆره یی ویتا

متڵبێ ته ر ێم ئاماذه که ردێنێ وه لی به خاترو ده رسیۆ مشۆ مێدردێ تا جمعو جمعه

دیسان سپاس